ลอยกระทงประเพณีที่อยู่คู่คนไทยมานาน

 

loy_ka_tong

ลอยกระทง เป็นประเพณีที่มีมาตั้งแต่โบราณและยังคงได้รับการสืบสานมาจนถึงปัจจุบัน ประเพณีลอยกระทงเป็นพิธีกรรมผู้คนในชุมชน โดยมีจุดประสงค์เพื่อขอขมาต่อธรรมชาติ พร้อมทั้งยกย่องที่ได้สร้างสรรค์ความอุดมสมบูรณ์ให้แก่มนุษย์

น้ำเป็นสิ่งสำคัญที่สุดเนื่องจากเป็นต้นกำเนิดของสิ่งมีชีวิต เพราะฉะนั้นใน 1 วันของทุกๆปี มนุษย์จึงทำพิธีขอขมา เช่น ขับถ่ายของเสีย , ทิ้งสิ่งปฏิกูล หรือกระทำการใดๆที่ไม่เหมาะสม ด้วยการใช้วัสดุที่สามารถลอยน้ำ พร้อมใส่เครื่องเซ่นให้ลอยไปกับน้ำ เช่น ต้นกล้วยหรือกระบอกไม้ไผ่ เป็นต้น

ในประเทศไทย ลอยกระทงเป็นประเพณีที่สืบทอดมาจากอดีตจนถึงปัจจุบัน ไม่มีหลักฐานใดแสดงให้เห็นว่า มีการถือกำเนิดขึ้นมาตอนไหน หากแต่มีหลักฐานตราไว้ในกฎมณเทียรบาลว่า พระเจ้าแผ่นดินต้องเสด็จไปประกอบพิธีทางน้ำ เพื่อความมั่งคงทางกสิกรรมของราษฎร ต่อมาเมื่อถึงสมัยรัชการที่ 3 แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ บ้านเมืองเริ่มมีความมั่นคง การค้าก็มั่งคั่งอย่างเห็นได้ชัด โดยเฉพาะการค้าขายกับประเทศจีน พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัวจึงรับสั่งให้ฟื้นฟูประเพณีพิธีกรรมนี้ขึ้นมา

_big_loyka_tong

ประเพณีลอยกระทง ในสมัยโบราณสร้างจากใบตอง โดยจำกัดอยู่แค่ในราชสำนักกรุงเทพฯ เท่านั้น โดยมีหลักฐานรายละเอียดกล่าวอยู่ในหนังสือพระราชพงศาวดารของรัชกาลที่ 3 อันมีเนื้อความว่า กรมหมื่นอัปสรสุดาเทพ ราชธิดาองค์โปรดแต่งกระทงเล่นทุกปี ต่อมาเมื่อกาลเวลาผ่านไปกระทงเริ่มเข้าสู่วิถีชีวิตราษฎรในกรุงเทพมหานคร โดยเฉพาะบริเวณราบลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยา กว่ากระทงจะได้รับความนิยมแพร่หลายไปทั่วประเทศก็มาถึงปี พ.ศ.2500

ประเพณีลอยกระทง จัดขึ้นในคืนของวันเพ็ญเดือน 12 ดวงจันทร์กลมโตเปล่งประกายรัศมีสวยงามไปทั่วฟ้า อีกทั้งยังเป็นช่วงที่น้ำขึ้นสูงสุด ทำให้กระทงลอยไปไกล จัดขึ้นโดยมีวัตถุประสงค์อันหลากหลาย ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับความเชื่อของแต่ละท้องถิ่น เช่น เป็นการบูชาพระพุทธเจ้าในวันเสด็จกลับจากเทวโลก , เป็นการสักการะรอยพระพุทธบาทของพระพุทธเจ้า ซึ่งท่านได้ประทับรอยพระบาทไว้บนหาดทราย ประเทศอินเดีย ,  บูชาพระเกศแก้วจุฬามณีบนสวรรค์ชั้นดาวดึงส์ , เพื่อลอยเคราะห์ให้ไหลไปกับน้ำ มีความกับพิธีลอยบาปของพราหมณ์ ตลอดจนเพื่อสำนึกบุญคุณของน้ำ ที่มนุษย์ได้นำมาใช้ประโยชน์ ในทุกๆทาง ทั้งการนำมาดื่มกิน , ใช้ชำระล้างร่างกาย , ใช้ชำระความสกปรก รวมทั้งนำมาใช้ประโยชน์ในชีวิตประจำวันต่างๆอีกมากมาย เป็นการตั้งจิตอธิฐานขอขมาลาโทษที่ทำให้แหล่งน้ำนั้นๆเกิดความสกปรกขึ้นมา เป็นต้น ประเพณีลอยกระทงนั้น เป็นเครื่องแสดงให้เห็นว่าคนไทย มีความเป็นหนึ่งเดียวกับสายน้ำมาก