ประเพณีสงกรานต์ในอดีตจัดขึ้นเพื่ออะไร

44382_full

ประเพณีสงกรานต์ เป็นประเพณีร่วมของประเทศไทย , กัมพูชา , ลาว , พม่า จัดเป็นชนกลุ่มน้อยชาวไทบริเวณเวียดนาม , มณฑลยูนนานของจีน สงกรานต์ได้รับแรงบันดาลใจมาจากเทศกาลโฮลี ประเทศอินเดีย แต่เทศกาลโฮลีจะสาดสี จัดงานทุกวันแรม 1 ค่ำเดือน 4 หรือ ในเดือนมีนาคมของทุกปี คำว่าสงกรานต์เป็นคำสันสกฤต แปลว่า ‘การเคลื่อนย้าย’ ที่ต้องการจะสื่อถึงการเคลื่อนย้ายของจักรราศี หรือ การเคลื่อนขึ้นปีใหม่ตามความเชื่อของไทยรวมถึงบางประเทศในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

สงกรานต์ เป็นประเพณีอันดีงามอันสืบทอดมาตั้งแต่โบราณคู่กับตรุษ ด้วยเหตุนี้จึงเรียกรวมกันว่า ประเพณีตรุษสงกรานต์ อันหมายถึง การส่งท้ายปีเก่าต้อนรับปีใหม่ เดิมทีการจัดเทศกาลแบบนี้ มาจากการคำนวณทางดาราศาสตร์ แต่ในปัจจุบันมีวันกำหนดแน่นอน คือวันที่ 13 – 15 เมษายน ซึ่งถือเป็นวันขึ้นปีใหม่ของไทย

ในสมัยโบราณ พิธีสงกรานต์เป็นพิธีกรรมเล็กๆที่เกิดขึ้นในครอบครัว หรือหมู่บ้าน แต่ ณ ปัจจุบันได้มีการเปลี่ยนแปลงไปสู่สังคมวงกว้างทั้งประเทศ และพบแนวโน้มทัศนคติและความเชื่อที่เปลี่ยนไป สำหรับความเชื่อดั้งเดิมใช้น้ำเป็นองค์ประกอบหลักในพิธี คือ ใช้น้ำเป็นตัวแทนเพื่อแก้กับฤดูร้อน ในช่วงเวลาที่พระอาทิตย์กำลังเคลื่อนตัวเข้าสู่ราศีเมษ ใช้น้ำอันฉ่ำเย็นรดให้แก่กันเพื่อเพิ่มความชุ่มชื่น มีการขอพรจากผู้หลักผู้ใหญ่ รวมถึงระลึกต่อบรรพบุรุษที่ล่วงลับ ส่วนสังคมไทยสมัยใหม่ ก็เกิดประเพณีกลับบ้านในช่วงวันหยุดยาว นับเป็นวันครอบครัว ซึ่งทุกคนต่างมีความสุข ในพิธีแบบดั้งเดิมมีการสรงน้ำพระ เพื่อเป็นการเริ่มต้นปีใหม่ที่มีสิริมงคล รวมถึงมีการประชาสัมพันธ์เพื่อการท่องเที่ยวว่าเป็น Water Festival สร้างรายได้ให้แก่ประเทศ

จุดประสงค์ของประเพณีสงกรานต์ในอดีต

  • ทำให้เห็นคุณค่าของครอบครัว ทำให้สมาชิกทุกคนได้มีโอกาสมาอยู่รวมกัน เพื่อแสดงความกตัญญูกตเวที เช่น ลูก-หลาน มารดน้ำขอพรจาก พ่อ , แม่ , ปู่ , ย่า , ตา, ยาย พร้อมมอบของขวัญ ให้แก่ทุกท่าน อีกทั้งยังแสดงความกตัญญูกตเวทีต่อบรรพบุรุษที่ล่วงลับไปแล้ว ด้วยการทำบุญอุทิศส่วนกุศล ตามหลักของศาสนาพุทธ
  • ทำให้เห็นคุณค่าของชุมชน ที่เป็นเพื่อนบ้าน ทำให้เกิดความสมัครสมานสามัคคีรักใคร่ในชุมชน ร่วมกันทำบุญ,ให้ทาน พบปะสังสรรค์ทำกิจกรรมร่วมกัน
  • สร้างคุณค่าต่อสังคมส่วนรวม ทำให้สิ่งแวดล้อมโดยรวมดีขึ้น ด้วยการช่วยกันทำความสะอาดบ้านเรือน , วัด , ที่สาธารณะ รวมทั้งอาคารของหน่วยงานต่าง ๆ
  • มีคุณค่าต่อศาสนา ช่วยกันทำนุบำรุงพระศาสนาให้สืบต่อไป ไม่ว่าจะเป็น การทำบุญ , ตักบาตร , เลี้ยงพระ ,ปฏิบัติธรรม , ฟังเทศน์ เป็นต้น